Een slimme stad voor onze voeten

woensdag 18 september 2019
timer 4 min
Een smart city maken voor voetgangers. Belangrijke ingrediënten daarvoor zijn: bewust omgaan met data en apps toepassen die het lopen stimuleren.

Door Derk van der Laan


Als een stad zo slim is als haar bewoners, dan lijkt Utrecht Science Park, aan de oostkant van de stad, een plek vol slimmeriken. “Weet je wat ik daar zie?’, zegt Cor Jansen, directeur Utrecht Marketing: “Velen nemen de fiets om van A naar B te gaan. Maar de hoogleraren niet. Die lopen. Zij kiezen op een slimme manier voor wat meer minuten reistijd. Looptijd kun je gebruiken om na te denken. Of om je mentale harde schijf te defragmenteren”.

Achterstand inhalen

Terwijl het aantal smart-city-projecten groeit, vindt de langzaam toenemende kennis op voetgangersgebied in de praktijk nog onvoldoende haar weg. Tijdens de research voor mijn boek leerde ik dat de belangen van ‘lopers’ nog onvoldoende worden behartigd. Mede daardoor slaan beslissers hen vaak over. Met deze achterstanden moeten ‘slimme’ projecten wel rekening houden.

Big Brother

Tegelijkertijd hebben datamakelaars te maken met dilemma`s en onzekerheden. Zo kleven aan het fenomeen ‘big brother is watching you’ gevaren in de privacysfeer door dataverzameling. Een voorbeeld: in China koppelen twaalf regionale overheden allerlei gegevens van burgers aan hun oversteek- en ander verkeersgedrag. Doel is om straffen of beloningen uit te delen. Zoals bij vele experimenten en ‘pilots’ op datagebied, ontbreken hier toegankelijke en controleerbare evaluaties. 

Voetgangerssensoren

Ook andere ontwikkelingen zorgen voor speculaties over de toekomstige mogelijkheden of beperkingen van dataverzameling. Neem de verwachte effecten van zelfrijdende auto`s. Marleen Stikker, directeur van technologiedenktank De Waag, verwacht bijvoorbeeld dat zelfrijdende auto`s het noodzakelijk maken dat alle voetgangers sensoren dragen. Zij pleit voor de principiële discussie of een private partij, zoals een particuliere zelfrijdende auto, feitelijk de zeggenschap over de publieke ruimte mag overnemen.

Ogen en oren

Toch liggen er voor verkeers- en mobiliteitsprofessionals kansen op het gebied van slimme data en apps die het lopen ondersteunen. Een eerste voorbeeld is te vinden in de gemeentelijke praktijk van alledag.  Veel burgers leggen contact met de gemeente om online of per telefoon een ‘melding openbare ruimte’ te doen. Over vuilnis op straat, scheefliggende stoeptegels, noem maar op. Door hieruit gegevens te filteren die over het lopen gaan te verzamelen en te analyseren, ontstaat een beeld: wat gaat fout en wat gaat goed? Een basis voor voetgangersbeleid kan worden gelegd door deze burgerbevindingen te koppelen aan ‘andere ogen en oren’, zoals van wijkteams voor beheer en onderhoud en de politie.   

Rekentools bij verhuizen

Een tweede voorbeeld. Exacte gegevens over loopafstanden en looptijden van A naar B kunnen vooroordelen over wandelen en loopafstanden afzwakken. “Het viel echt mee, dat lopen”, is een veelgehoorde reactie. Dit telt met name bij belangrijke beslismomenten zoals de keuzevraag waarheen te verhuizen. Gemeenten zouden makelaars kunnen stimuleren om online bij te koop staande woningen ook reële loopafstanden en aantallen loopminuten te vermelden.

Gamers van de bank halen

ICT-expert Mark Aarts trekt innovatieve beweegprojecten rond gaming en e-sports. Met zijn initiatieven verleidt hij een doelgroep die veel overgewicht kent. “Gamers kunnen elkaar stimuleren om meer te gaan sporten of bewegen. Heel wat spelers nemen een idee serieus wanneer het van een mede-gamer komt. En ze willen soms meer met elkáar doen dan alleen achter schermen zitten”. Aarts noemt een toernooi  waar ook fors werd gevoetbald. Door bewegen in games te vlechten, doen gamers extra stappen.

Happy Life

Ook noemt Aarts een app, gekoppeld aan Minecraft, de populaire game waarmee je eigen virtuele werelden bouwt. In 2018 bracht het Sportbedrijf Deventer de app Happy Life uit. Hoe meer stappen op de smartphone, hoe meer denkbeeldige bouwstenen je verdient. Inmiddels doen drie steden mee. Beloningen kunnen deelnemers in hun eigen stad verzilveren: bijvoorbeeld gratis zwemles of meedoen aan de Groenste Obstakelrun.

Apps en fysieke maatregelen

Terug naar Cor Jansen. Als directeur van Utrecht Marketing promoot hij de stad. Daarnaast ondersteunt hij als lid van de Utrecht Development Board initiatieven om de stad meer in beweging te krijgen. Marketingtools in de vorm van nieuwe apps kunnen volgens hem verdere fysieke investeringen ondersteunen. Zijn visie: “Op afstanden die je vroeger met de auto deed, pakken mensen de snelle fiets. Maar naarmate de overheid meer investeert in de fiets, moet ook de kwaliteit van loopvoorzieningen verbeteren”. Want: “Wandelen wordt dé manier van verplaatsen in het binnenstedelijk leven.”  

Walk21

U kunt ook aanwezig zijn bij Walk21, het grootste internationale voetgangerscongres, van 7 tot 10 oktober in Rotterdam. 
Meer weten? Bezoek de website.

 

Dit artikel verschijnt in Verkeer in Beeld 4, september 2019.

 

Lees verder

Nijmegen neemt maatregelen voor betere luchtkwaliteit

29 jul om 11:05 uur
Nijmegen neemt maatregelen om de luchtkwaliteit in de stad te verbeteren. Zo worden er meerdere zero-emissiezones…
Lees verder »

Pilot N201: vrachtverkeer sneller en schoner dankzij iVRI’s

20 jul om 11:06 uur
Gedurende zes weken vóór de coronacrisis werd op de N201 over een traject van 14 kilometer van en naar Mijdrecht…
Lees verder »

Zo blijft Amsterdam Zuidoost bereikbaar

7 jul om 12:08 uur
Om Amsterdam Zuidoost de komende jaren bereikbaar te houden, zet het initiatief ZO Bereikbaar in op groen en…
Lees verder »

KNMV: Maatregelen rond pasen mogen geen precedent scheppen

7 apr om 16:27 uurtimer1 min
Het belooft mooi weer te worden tijdens het aanstaande paasweekend. Ook motorrijders maken daar graag gebruik van…
Lees verder »

Rapport: Mobiliteits(on)geluk - op weg naar sociale alliantie mobiliteit

7 apr om 10:57 uurtimer10 min
Martijn van der Sluijs (Goudappel Coffeng) schreef in opdracht van de provincie Overijssel het rapport '…
Lees verder »

Corona-update: Busvervoer Nederland vreest faillissementen

24 mrt om 01:00 uurtimer2 min
De overheidsmaatregelen om verspreiding van het Coronavirus tegen te gaan hebben grote impact, ook op onze…
Lees verder »

Castricum plaatst slimme sensoren voor verkeerstellingen

23 mrt om 01:00 uurtimer4 min
De gemeente Castricum heeft slimme sensoren geplaatst om verkeerstellingen in het centrumgebied mee te verrichten…
Lees verder »

VVN stelt verkeersexamen uit

23 mrt om 01:00 uurtimer1 min
Veilig Verkeer Nederland stelt het verkeersexamen uit. Het examen was gepland op 30 maart, 31 maart en 2 april.…
Lees verder »