Mobiliteitsarmoede verdient meer aandacht

maandag 26 april 2021

Ooit werkte ik bij een ov-bedrijf, waar we een prachtig project deden. De wegen rondom een provinciestad dreigden steeds drukker te worden en daarom moesten automobilisten verleid worden de bus te pakken. Vanuit het Rijk kwam een mooi budget en wij ontwikkelden vijf nieuwe buslijnen van woonplekken in het ommeland rechtstreeks naar de werklocaties in de stad.

Door Otto Cazemier

Uitgekiende routes en dienstregelingen, prachtige, luxueuze nieuwe bussen en een state of the art marketingcampagne moesten de automobilisten verleiden. En ja, we kregen nieuwe passagiers. Niet heel veel, maar ze lieten hun auto’s (en een paar fietsen) daadwerkelijk staan.

Maar wat waren deze passagiers kritisch. Een chauffeur die niet glimlachte, een keer te hard door een bocht, een minuutje vertraging. Ondanks al onze investeringen en inspanningen leek het nooit goed genoeg. Onze klandizie, welvarende, gezonde werknemers met huis en auto, wisten uiteindelijk de nieuwe dienst die hun werd aangeboden toch maar weinig te waarderen...

Servicebus

Tegelijkertijd hadden we een kleine proef met een ‘servicebus’. Een innovatief klein busje met -toen heel bijzonder- een lage vloer, dat een route in een dorp reed speciaal gericht op ouderen. Langs verzorgingshuizen, seniorenwoningen, gezondheidscentra en de HEMA. Niet snel maar kronkelend door het dorp. En met tijd voor de chauffeur om passagiers waar nodig te helpen.

Bij een van de eerste ritten reed ik mee en zag de ouderen met tranen in de ogen instappen. Dat er zo iets moois voor hen werd geregeld… Sommigen waren al geen jaar meer uit huis geweest. Sommigen hoefden eigenlijk nergens heen, maar het meerijden van het rondje, het gesprekje met de chauffeur en de andere passagiers waren voor hen al een feest. Het aanbieden van het vervoer gaf hen weer de mogelijkheid mee te doen. Het verschil tussen ‘mobiliteitsarmoede’ en ‘mobiliteitsgeluk’ was met een eenvoudig busritje gerealiseerd.

Kostendekkingsgraad

Jammer genoeg stopte deze proef na een paar weken weer en de servicebussen zijn in Nederland nooit echt goed van de grond gekomen. Gemeten langs de maatstaven van het ov waren ze te traag, te duur en hadden een te lage ‘kostendekkingsgraad'. Bij mij knaagde het echter wel na deze ervaringen: zette ik mijn tijd en energie wel op de juiste dingen in? En pakken we in de mobiliteitswereld wel de juiste ‘problemen’ aan.

Nu, vele jaren later, spelen deze vragen nog steeds. Bereikbaarheid en doorstroming staan nog steeds veel prominenter op de agenda dan mobiliteitsarmoede. En daarmee besteden we als samenleving veel tijd, energie en geld om de keuzes van mensen die het al goed hebben verder te faciliteren.

Terwijl gemeenten hun laatste dubbeltjes moeten omdraaien om het Wmo-vervoer te kunnen financieren, stromen de miljarden rijkelijk naar dubieuze projecten als de verbreding van de A27.

Mobiliteitsdonut

Maar gelukkig zie ik ook kenteringen. Mobiliteitsarmoede krijgt meer aandacht, zeker binnen Mobycon waar we vanuit verschillende invalshoeken en voor diverse opdrachtgevers hieraan werken. En waar we op zoek zijn naar nieuwe afwegingskaders, in de vorm van de mobiliteitsdonut.

De mobiliteitsdonut maakt zichtbaar dat vervoersarmoede ontstaat wanneer geen basismobiliteit wordt geboden en wat de gevolgen daarvan zijn. En het laat zien dat we ons ook kunnen verliezen in bovenmatige mobiliteit met alle negatieve gevolgen voor klimaat, mens en milieu.

Hiermee helpen we onze opdrachtgevers een duwtje in de juiste richting te geven naar een ‘mobiliteitsgelukkige’ samenleving. En om een betere balans te vinden in waar we ons druk over moeten maken rondom mobiliteit.

De stadsbus in Meppel was een voorbeeld van een Servicebus.

Lees verder

VDL reed al 100 miljoen elektrische kilometers

1 jun om 11:55 uur
VDL Bus & Coach presenteert dit jaar, in oktober tijdens Busworld, de nieuwe generatie Citea’s. Maar nu al…
Lees verder »

Gesteggel over uitbreiding Noord/Zuidlijn

31 mei om 11:42 uur
Het Nationaal Groeifonds en de gemeente Amsterdam zijn het niet met elkaar eens over de geplande uitbreiding van…
Lees verder »

Fietsersbond en Rover tegen reserveringsplicht fiets in trein

27 mei om 17:21 uur
NS wil vanaf deze zomer een reserveringsplicht instellen voor reizigers die hun fiets mee willen nemen in de trein…
Lees verder »

NS: land beter inrichten vergt ‘groot denken’

25 mei om 14:50 uur
Tien jaar nadat het Rijk de ruimtelijke ordening van Nederland grotendeels decentraliseerde, is het tijd dat ‘Den…
Lees verder »

Meld je aan voor de webinar Digitalisering

7 mei om 10:43 uur
Komende dinsdagochtend 11 mei organiseert OV-Magazine de webinar Digitalisering, met de probleemstelling hoe we de…
Lees verder »

NS-app toont lege P+R-plekken 19 stations

3 mei om 13:53 uur
De reizigersapp van NS en de website tonen sinds 30 april op negentien treinstations of er nog parkeerplekken vrij…
Lees verder »

Snel en gericht sturen op feitelijke en ervaren uitvoeringskwaliteit

13 apr om 09:27 uur
Doelgroepenvervoer is één van de specialismen van onderzoekbureau Moventem. “In de Metropoolregio Rotterdam Den…
Lees verder »

ProRail sluit zes onbewaakte spoorwegovergangen

16 mrt om 09:36 uur
ProRail en NS nemen per direct maatregelen bij 28 onbewaakte spoorwegovergangen in Nederland. Zes stuks worden per…
Lees verder »